Ymchwil


Prosiect ar Weddi a Mannau Cysegredig

Ynghylch y prosiect

Caiff y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig (a elwid gynt yn Brosiect Mannau Cysegredig a Gweddi) ei arwain ar y cyd gan y Parchg Ddr Tania ap Sin a'r Parchg Ganon Ddr Randolph Ellis.

Mae’r Prosiect yn ymwneud ‘man’ a ‘gweddi’ mewn ffyrdd newydd trwy astudiaethau ymchwil archwiliadol a damcaniaethol, sy’n tynnu ar ddisgyblaethau athroniaeth, diwinyddiaeth, ffenomenoleg, realaeth ddamcaniaethol, gwyddorau cymdeithasol, ac addysg.

Yn ganolog i ethos y Prosiect mae:
  • hyrwyddo arfer nad yw'n cymryd mai'r safiad beirniadol yw'r llwybr rhagosodedig i drylwyredd a dealltwriaeth;
  • rhoi pwyslais ar archwilio, dyfalu, ac antur o fewn yr ansicrwydd sydd mewn bydoedd datganoledig dynol.
Rhai enghreifftiau o’r meysydd sy'n cael eu hastudio o fewn y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig yw:
  • datblygu ffenomenoleg gweddi a man cysegredig trwy drochi ac ymgysylltu'n uniongyrchol;
  • datblygu sgwrs sy'n agor cymhlethdod man;
  • ymwneud man fel lle fel sy'n bodoli ynddo’i hun;
  • ail-leoli a dad-ymhelaethu canologrwydd dynol mewn perthynas mannau a phethau;
  • tanseilio’r safbwynt ‘os yw pethau’n bodoli, maen nhw’n gwneud hynny er ein mwyn ni yn unig’;
  • darganfod perthnasoedd rhwng man a gweddi;
  • archwilio pwy sy'n meddiannu man cysegredig ac ym mha ffyrdd y maen nhw’n byw ynddo ac yn ei ddiffinio;
  • ymchwilio i ‘gymunedau anweledig’ yn ymgysylltu man cysegredig a gweddi, a’r hyn y gellir ei ddysgu oddi wrth y rhain; 
  • cwestiynu beth yw ‘man cysegredig’ a sut y caiff ei gydnabod;
  • archwilio a yw man cysegredig yn fater cyhoeddus neu breifat.

Hanes y prosiect

Plannwyd y syniad am y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig yn 2007, pan ddaeth Randolph a Tania at ei gilydd i rannu eu diddordeb cyffredin yn y ceisiadau am weddau a oedd yn cael eu gadael yng Nghapel Mair, Eglwys Gadeiriol Bangor. Roedd Tania ar gamau cynnar archwilio nodweddion ceisiadau am weddau a oedd yn cael eu gadael mewn cyd-destunau cysylltiedig 'r eglwys, tra roedd Randolph yn archwilio hynodrwydd yr eglwys gadeiriol fel “lle agored” ac arwyddocd hyn i weinidogaeth.

Rai blynyddoedd yn ddiweddarach, yn 2014, daeth y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig i fodolaeth yn ffurfiol mewn partneriaeth Chanolfan y Santes Fair. Yn bur briodol, y gweithgaredd cyntaf a gomisiynwyd i’r Prosiect oedd datblygu cynnig ar gyfer ‘canolbwynt cysegredig’ yng Nghapel Mair Eglwys Gadeiriol Bangor (comisiwn a roddwyd gan gyn Ddeon yr Eglwys Gadeiriol, y Tra Pharchedig Ddr Sue Jones, sydd bellach yn Ddeon Eglwys Gadeiriol Lerpwl). Er na chymerwyd yr adroddiad terfynol a’r cynnig ar gyfer y comisiwn hwn ymlaen ar y pryd oherwydd newid yn arweinyddiaeth yr Eglwys Gadeiriol ym Mangor, mae’r ddogfen a ddeilliodd o hynny, The Report: Developing a shrinal-focus in the Lady Chapel of Bangor Cathedral (2015, a ddiwygiwyd yn 2016 ) yn arloesol i siapio a datblygu'n ehangach y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig.

      

Disgyblaethau’n cwrdd

Ers ei sefydlu, mae'r Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig wedi mynd ati i archwilio gweddi, lleoedd cysegredig, a mannau cysegredig, trwy amrywiaeth o ddisgyblaethau. Daw Randolph ag arbenigedd mewn disgyblaethau athroniaeth, ffenomenoleg a realaeth ddamcaniaethol i'r Prosiect. Daw Tania ag arbenigedd mewn diwinyddiaeth, addysg a methodoleg empirig i'r Prosiect.

       

Mentrau ymchwil

Mae nifer o fentrau ymchwil parhaus yn perthyn i’r Prosiect, sy'n cynnwys creu a datblygu:
  • Archif Weddi Genedlaethol, sy'n cynnwys miloedd o weddau o eglwysi cadeiriol, eglwysi a chysegrfeydd cyfrannog yng Nghymru a Lloegr;
  • astudiaethau empeiraidd gwreiddiol ac archwiliadol o weddi a mannau cysegredig, gan dynnu ar ddeunydd o'r Archif Weddi Genedlaethol, yn ogystal gweithio o fewn llefydd a mannau cysegredig eu hunain (mae’n bosib cael mynediad at gyhoeddiadau ar y dudalen we hon);
  • astudiaethau athronyddol a ffenomenolegol gwreiddiol a damcaniaethol o weddi a mannau cysegredig, gan dynnu ar ddeunydd o'r Archif Weddi Genedlaethol, yn ogystal gweithio o fewn llefydd a mannau cysegredig eu hunain (mae’n bosib cael mynediad at gyhoeddiadau ar y dudalen we hon);
  • gwasgnod Spring-Source (sy'n cynnwys Cyfres Seminarau Spring-Source, gan ei gwneud yn hawdd cael mynediad at nifer o gyhoeddiadau);
  • prosiectau ymchwil penodol gydag eglwysi cadeiriol, eglwysi a chysegrfeydd, yn ogystal sefydliadau perthnasol eraill.


Cyhoeddiadau i’w llwytho i lawr


Cyhoeddiadau ar gael

Llwythwch i lawr y rhestr gyflawn o gyhoeddiadau astudiaethau empirig ynghylch gweddi a mannau cysegredig o’r prosiect hwn (gan gynnwys crynodebau) yma. Os hoffech ddarllen mwy am unrhyw un o'r cyhoeddiadau hyn, cysylltwch  Chanolfan y Santes Fair.

Llwythwch i lawr y rhestr gyflawn o gyhoeddiadau astudiaethau diwinyddol a ffenomenolegol gweddi a mannau cysegredig o’r prosiect hwn yma. Os hoffech ddarllen mwy am unrhyw un o'r cyhoeddiadau hyn, cysylltwch  Chanolfan y Santes Fair.

Mae cyhoeddiadau yng Nghyfres Seminarau Spring-Source ar gael yma





       

Ymchwil i ymarfer

Gan fod trochi ac ymgysylltu'n uniongyrchol man yn elfennau arwyddocaol a gaiff eu hystyried yn y Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig, mae perthynas agos rhwng ymchwil ac ymarfer. Mae ymchwil o'r Prosiect Gweddi a Mannau Cysegredig yn llywio ac yn siapio ymarfer mewn nifer o gyd-destunau. Mae enghreifftiau o hyn yn cynnwys datblygu:
  • litwrgau newydd ar gyfer mannau cysegredig penodol (gan gynnwys tri litwrgi newydd a luniwyd ar gyfer mannau cysegredig ar Ynys Mn: Gwasanaeth i Bererinion ar gyfer Iachau a Chyfanrwydd; Bendithio a Diolchgarwch am Gŵn; a Gwasanaeth Gŵyl Sant Tysilio 2019 Pren y Bywyd: Gwasanaeth bendithio);
  • cyfres o lyfrau stori gwreiddiol ar gyfer ysgolion, Ymchwil Ysbrydol Randalph a’i Chwiliad am Ystyr.


Tree of Life Service



Litwrgi newydd: Gwasanaeth Gŵyl Sant Tysilio 2019 Pren y Bywyd: Gwasanaeth bendithio.






         Lady Chapel 1                            


Capel Mair yn Eglwys Gadeiriol Bangor (Garawys 2014- Mai 2015) - Capel Mair wedi ei aildrefnu mewn ymateb i ymchwil a gynhaliwyd gan yr Astudiaeth ynghylch Gweddo a Mannau Cysegredig.





Lady Chapel 2